Podcast

Początki podcastingu sięgają roku 2000. Wówczas to pojawił się pierwszy szkic dotyczący użycia technologii RSS do publikowania treści audio i wideo.

Definicja i geneza

Podcasting to forma internetowej publikacji dźwiękowej lub filmowej, najczęściej w postaci regularnych odcinków, z zastosowaniem technologii RSS1.

Swoje początki podcasting miał w czasie wprowadzenia na rynek odtwarzaczy mp3, w szczególności iPodów firmy Apple (prowadzący serwis iTunes), które nie posiadały odbiornika radiowego. Dlatego też podcasty traktowane były jako alternatywa dla tradycyjnych audycji radiowych2. Nazwa wzięła się z połączenia słów iPod i broadcast (z ang. transmisja, przekaz).

Według innych źródeł pochodzi od skrótu określenia „Personal On Demand”3 wprowadzonego przez innego potentata na rynku odtwarzaczy muzycznych, firmę Creative4.

Początki podcastingu sięgają roku 2000. Wówczas to pojawił się pierwszy szkic dotyczący użycia technologii RSS do publikowania treści audio i wideo. Gwałtowny wzrost zainteresowania podcastingiem nastąpił na przełomie lat 2004 i 2005. Google Trends datuje pierwsze zapytania odnośnie słowa podcast na koniec września 20045.

Działanie i rodzaje

Pliki podcastowe mogą być z odtwarzane na komputerach osobistych, co miało niebagatelne znaczenie dla rozwoju tej technologii. Serwisy tego typu oferują możliwość pobrania plików podcastowych lub ich bezpośrednie odtwarzanie6. Istnieją oprogramowania pobierające i katalogujące transmisje na podstawie informacji zawartych w publikowanych razem z podcastami plikach RSS7. Coraz popularniejsze jest jednak udostępnianie linków bezpośrednio na stronach internetowych, przeważnie metodą streamingową. Popularne stały się także serwisy współdzielenia i wymiany plików (You Tube – filmy, Podomatic – podcasty)8.

Można wyróznić trzy podstawowe typu tej formy przekazu podcasty, vodcasty, screencasty:

  • Podcasting czy podcast ­ forma internetowej publikacji dźwiękowej lub filmowej, najczęściej w postaci regularnych odcinków, z zastosowaniem technologii RSS. Podcast może mieć postać nieformalnego bloga, profesjonalnej audycji radiowej, kursu językowego czy hobbystycznego lub odcinków historii czytanej przez lektora9.
  • Vodcast ­ technologia transmisji nagrań video w postaci plików dostępnych w Internecie i katalogowanych w technologii RSS. Vodcasty stanowią formę telewizji internetowej, analogicznie do podcastów będących rodzajem audycji radiowych. Ze względu na niewielką różnicę techniczną, vodcast uznaje się czasem za typ podcastu10. Pierwsze vidcasty pojawiły się w sieci w 2003 roku11.
  • Lifecast – video stream, stała transmisja na żywo12.
  • Screencast – to film będący zapisem zdarzeń prezentowanych na ekranie komputera, obrazu widzianego przez użytkownika komputera. Film taki wraz z komentarzem osoby wykonującej czynności może pełnić funkcje instruktażowe lub prezentacyjne13.

Zastosowanie komercyjne

Podcasty prowadzone są przez stacje radiowe i telewizyjne, uczelnie i inne ośrodki edukacyjne, koncerny medialne, jak również są popularne wśród polityków14. Prezydent USA George W. Bush publikował swoje sobotnie przemówienia w formie podcastów, a w formie vidcastów przekazuje informację kanclerz Niemiec Angela Merkel. Swoje podcasty publikują także wielkie korporacje medialne takie jak CNN oraz BBC15.

Istnieje wiele powieści, które pierwszych odbiorców znalazły jako odcinki publikowane w postaci podcastów, a inne są rozpowszechniane jako podcast, aby zwiększyć popularność wersji drukowanej i ułatwić publikację kolejnych części16.

Podcasting może posłużyć także w popularyzacji i łatwiejszym dostępie do nauki. Trend tworzenia serwisów podcastowych i vidcastowych, jak również współdzielenia się zasobami niesie ze sobą dodatkowe wartości. Idea ta wywołuje w społecznościach ośrodków akademickich coraz większą potrzebę nagrywania wykładów, w szczególności profesorów o najwyższym autorytecie i ich archiwizowania dla kolejnych pokoleń17.

Podcasty służą takżę do dostarczania wstępnych materiałów w celu przygotowania się studentów do realizacji zajęć tradycyjnych lub też jako forma nagrań do późniejszego wykorzystania przez studentów by powtórzyć przerabiany materiał. Mogą też wspomóc opanowanie materiału przez studentów nieobecnych na danych zajęciach.

Podcasty mogą być bardzo pomocne w treningach językowych dla studentów obcokrajowców lub też po prostu dla osób uczących się języka obcego. Z kolei vidcasty mogą wspierać realizację tradycyjnych zajęć poprzez audiowizualną demonstrację np. doświadczeń laboratoryjnych18.

Kolejnym atutem nagrywania wideo z wykładów może być publikowanie w serwisach współdzielenia nagrań, co umożliwia znaczne poszerzenie odbiorców treści edukacyjnych. Dodatkowo istnieje możliwość publikowania materiałów na zasadach licencji Creative Commons, a takie rozwiązanie daje dużo szersze możliwości wykorzystania zbiorów przez innych użytkowników19.

Konkretne inicjatywy wykorzystania serwisów współdzielenia zasobów w celach edukacyjnych. Znakomitym przykładem jest inicjatywa Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, który rozwija własną stronę w serwisie YouTube. Strona Uniwersytetu udostępnia nagrania wideo z tradycyjnie realizowanych zajęć. Uniwersytet do ponad 200 różnych nagrań wykładów dodał także serie kilku kompletnych kursów w formie audiowizualnej. Każdy internauta może swobodnie korzystać z tych zasobów, a ich umieszczenie w tak popularnym serwisie jak YouTube znacznie zwiększa zasięg misji edukacyjnej, jakiej podjął się UC Berkeley. To jednak nie pierwsza inicjatywa w zakresie Web 2.0 realizowana przez ten uniwersytet. Już w 2001 roku UC Berkeley udostępnił na własnym serwerze serwis UC Berkeley Video and Podcast for Courses & Events, który do dnia dzisiejszego służy studentom równie dobrze co strona UC na YouTube. Cennym elementem tego serwisu są nagrania wideo i audio nie tylko z obecnie prowadzonych zajęć, ale i kursów archiwalnych, których studenci nie mogą już realizować20.

Na stronach bibliotek także udostępnia się podcasty i videocasty. Publiczna biblioteka w Kankakee w stanie Ilinois w Stanach Zjednoczonych. W bibliotece tej są tworzone różnego rodzaju blogi oraz zarejestrowane w postaci podcastów spotkania z interesującymi autorami i osobami związanymi z kulturą, czy też wykłady, które odbyły się na terenie biblioteki21.

Polska

W Polsce, zjawisko podcastingu pojawiło się w roku 2005. Za pierwszy polski podcast uznawana jest, prowadzona przez dwóch Włochów ­ Pierluigiego i Leonardo, audycja “Warsaw calling”, która zaczęła publikację odcinków w lutym 2005 roku. Za pierwszego faktycznie polskiego podcastera uważa się zwykle Jacka Artymiaka. Wśród podcasterów, którzy rozpoczęli wtedy nadawanie i działają do dziś są m.in. Martin Lechowicz, Borys Kozielski, Filip Dawidziński22.

W Polsce w obecnej chwili technologia ta wykorzystywana jest głównie przez stacje radiowe, ale pojawiają się także perełki np. bardzo ciekawym serwisem podcastów, tematycznie związanym ze światem książek, jest Glosa.info, tworzony przy warszawskim Radio Kampus, który zawiera kilkuminutowe audycje, będące recenzjami i omówieniami najważniejszych wydarzeń związanych z ukazującymi się książkami na rynku polskim.

Niestety w naszych bibliotekach to narzędzie przekazu informacji niemal nie jest wykorzystywane choć istnieją przykłady świetnych, rozbudowanych i bardzo interesujących screencastów23. Najczęściej są to filmy instruktażowo­-reklamujące usługi biblioteczne i prezentujące wyposażenie Biblioteki.

W środowisku podcasterskim toczy się dyskusja na temat polskiej nazwy zjawiska, a konkretnie nad spolszczeniem zapisu do formy “podkast”. W opinii redaktorów magazynu “Polski podcasting” najwłaściwszym rozwiązaniem byłoby zastosowanie formy oryginalnej (pisownia z “c”) w mianowniku liczby pojedynczej (podcaster, podcasting), a spolszczenie pisowni w pozostałych przypadkach.

Niektórzy językoznawcy uważają, że spolszczony zapis można stosować we wszystkich przypadkach gramatycznych.24

Nagrody

Od 2009 roku organizowany jest europejski konkurs na najlepszy podcast ­ European Podcast Award. Polacy biorą w nim udział od edycji 2010. W Jury konkursu od 2011 roku zasiadają także polscy zwycięzcy z lat ubiegłych.

Zwycięzcy EPA 2010 dla Polski:

  • kategoria Personality: Polskie Detroit
  • kategoria Non­profit: Pozytywne Zacisze
  • kategoria Business: Podcasty Deloitte
  • kategoria Professional: Myszka.org

Zwycięzcy EPA 2011 dla Polski:

  • kategoria Personality: K­pok Podcast
  • kategoria Non­profit: Tyflopodcast
  • kategoria Business: nagrody nie przyznano ze względu na zbyt małą liczbę zgłoszeń
  • kategoria Professional: Radio 9 Lubin25

Praca przygotowana na zajęcia Zasoby Cyfrowe, prowadzone przez dr Małgorzatę Kowalską.
Aktualizacja : 4 sierpnia 2013.


Przypisy

  1. Podcasting, “Wikipedia : Wolna Encyklopedia”, [dostęp: 16 kwietnia 2013].
  2. M. Dąbrowski, E-learning 2.0 – przegląd technologii i praktycznych wdrożeń, [dostęp: 16 kwietnia 2013].
  3. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  4. M. Dąbrowski, op. cit.
  5. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  6. M. Dąbrowski, op. cit.
  7. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  8. I. Rudnicka, Wybrane narzędzia internetowe jako wsparcie dydaktyki szkolnej w kształceniu kompetencji medialnych [dostęp: 16 kwietnia 2013], s. 13-14.
  9. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  10. U. Poślada, M. Ziółkowska, Biblioteka 2.0 : pragmatyka funkcjonowania [W:] Społeczny i pedagogiczny kontekst funkcjonowania bibliotek akademickich, Wrocław 2012, s. 30-31.
  11. M. Dąbrowski, op. cit.
  12. Ibidem.
  13. U. Poślada, M. Ziółkowska, op. cit, s. 31.
  14. M. Dąbrowski, op. cit.
  15. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  16. Ibidem.
  17. M. Dąbrowski, op. cit.
  18. Ibidem.
  19. Ibidem.
  20. Ibidem.
  21. Ibidem.
  22. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  23. U. Poślada, M. Ziółkowska, op. cit., s. 31.
  24. Podcasting, Wikipedia…, op. cit.
  25. Ibidem.

Bibliografia

  1. Podcasting, “Wikipedia : Wolna Encyklopedia”, [dostęp: 16 kwietnia 2013].
  2. Dąbrowski M., E-learning 2.0 – przegląd technologii i praktycznych wdrożeń, [dostęp: 16 kwietnia 2013].
  3. Rudnicka I., Wybrane narzędzia internetowe jako wsparcie dydaktyki szkolnej w kształceniu kompetencji medialnych, [dostęp: 16 kwietnia 2013].
  4. Poślada U., Ziółkowska M., Biblioteka 2.0 : pragmatyka funkcjonowania [W:] Społeczny i pedagogiczny kontekst funkcjonowania bibliotek akademickich, Wrocław 2012.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Back to Top